ASHRAE مخفف American Society of Heating, Refrigerating and Air-Conditioning Engineers است؛ به فارسی میتوان آن را «انجمن آمریکایی مهندسان گرمایش، سرمایش و تهویه مطبوع» نامید. این انجمن یکی از مهمترین نهادهای فنی و استانداردگذاری در حوزه HVAC&R است؛ یعنی گرمایش، تهویه، تهویه مطبوع و تبرید. استانداردها و راهنماهای ASHRAE در سراسر جهان در طراحی ساختمانها، سیستمهای تهویه، مصرف انرژی، کیفیت هوای داخل ساختمان و حتی مراکز داده بهطور گسترده استفاده میشوند.
1) ASHRAE چیست؟
ASHRAE یک انجمن حرفهای و فنی است که متخصصان حوزههای زیر را گرد هم میآورد:
مهندسی گرمایش و سرمایش
تهویه مطبوع و تبرید
طراحی ساختمان و تأسیسات مکانیکی
بهرهوری انرژی
کیفیت هوای داخل ساختمان
پایداری و ساختمان سبز
این انجمن علاوه بر فعالیت حرفهای، مجموعه بزرگی از استانداردها، هندبوکها، راهنماها و دستورالعملهای فنی منتشر میکند که در طراحی، اجرا، بهرهبرداری و نگهداری سیستمهای ساختمانی کاربرد دارند.
2) حوزه فعالیت ASHRAE
تمرکز اصلی ASHRAE بر عملکرد فنی ساختمانها و سامانههای مکانیکی آنهاست. مهمترین حوزههای فعالیت آن عبارتاند از:
الف) گرمایش، سرمایش و تهویه مطبوع (HVAC)
ASHRAE الزامات و روشهای طراحی برای سیستمهای:
چیلر و بویلر
هواسازها
سیستمهای توزیع هوا
فنکوئلها
پمپها و لولهکشی
برجهای خنککن
سیستمهای کنترل دما و رطوبت
ب) تبرید (Refrigeration)
استانداردها و راهنماهای ASHRAE برای:
سردخانهها
یخچالهای صنعتی
تجهیزات تبرید تجاری
انتخاب مبردها
ایمنی مبردها و عملکرد تجهیزات تبرید
ج) کیفیت هوای داخل ساختمان (IAQ)
یکی از مهمترین حوزههای ASHRAE، هوای سالم و قابلقبول در فضای داخل ساختمان است. این موضوع شامل:
نرخ تهویه هوای تازه
کنترل CO₂ و آلایندهها
کنترل رطوبت
فیلتراسیون
آسایش حرارتی کاربران ساختمان
د) بهرهوری انرژی و پایداری
ASHRAE در زمینه کاهش مصرف انرژی ساختمانها نقش بسیار مهمی دارد. استانداردهای آن برای:
کاهش مصرف برق و سوخت
بهینهسازی عملکرد تجهیزات HVAC
طراحی ساختمانهای کممصرف
کمک به اخذ گواهیهایی مانند LEED
بهکار میروند.
هـ) اتوماسیون و کنترل ساختمان
ASHRAE به سیستمهای کنترل هوشمند ساختمان، مدیریت انرژی و پایش عملکرد نیز میپردازد.
3) مهمترین خروجیهای ASHRAE
ASHRAE چند نوع سند فنی مهم منتشر میکند:
الف) استاندارد (Standard)
استانداردها شامل الزامات فنی قابل استناد برای طراحی، اجرا یا ارزیابی هستند.
ب) راهنما (Guideline)
راهنماها معمولاً روش اجرا، بهترین رویهها یا شیوههای پیشنهادی را ارائه میدهند.
ج) Handbook
ASHRAE Handbook یکی از مهمترین منابع مهندسان تأسیسات است و معمولاً در چند جلد منتشر میشود. این مجموعه اطلاعات طراحی، محاسبات، جداول، خواص مواد، دادههای اقلیمی و توصیههای کاربردی را ارائه میدهد.
4) مهمترین استانداردهای ASHRAE
در ادامه، تعدادی از مشهورترین استانداردهای این انجمن را معرفی میکنم:
4-1) ASHRAE Standard 55
موضوع: شرایط آسایش حرارتی برای انسان
این استاندارد مشخص میکند چه شرایطی از نظر:
دمای هوا
دمای تابشی
سرعت هوا
رطوبت
برای آسایش حرارتی کاربران مناسب است.
کاربرد: طراحی فضاهای اداری، تجاری، مسکونی، بیمارستانی و آموزشی
4-2) ASHRAE Standard 62.1
موضوع: تهویه برای کیفیت هوای قابل قبول در ساختمانهای غیرمسکونی
این استاندارد یکی از مهمترین اسناد ASHRAE است و مشخص میکند:
چه مقدار هوای تازه باید به ساختمان وارد شود
برای کاربریهای مختلف چه نرخ تهویهای لازم است
چه الزاماتی برای کیفیت هوای داخل وجود دارد
کاربرد: ادارات، فروشگاهها، مدارس، بیمارستانها، مراکز عمومی و صنعتی
4-3) ASHRAE Standard 62.2
موضوع: تهویه و کیفیت هوای داخل ساختمانهای مسکونی
این استاندارد مخصوص ساختمانهای مسکونی است و به تهویه مناسب خانهها و آپارتمانها میپردازد.
4-4) ASHRAE Standard 90.1
موضوع: بهرهوری انرژی ساختمانها بهجز ساختمانهای کمارتفاع مسکونی
این استاندارد از مهمترین استانداردهای جهان در زمینه مصرف انرژی ساختمان است و روی موارد زیر تمرکز دارد:
پوسته ساختمان
روشنایی
HVAC
آب گرم
کنترلها و اتوماسیون
حداقل راندمان تجهیزات
در بسیاری از پروژهها، ASHRAE 90.1 مبنای طراحی انرژی ساختمان است.
4-5) ASHRAE Standard 15
موضوع: استاندارد ایمنی برای سیستمهای تبرید
این استاندارد به مواردی مثل:
ایمنی مبردها
محدودیتهای نصب تجهیزات تبرید
الزامات اتاق ماشینآلات
تهویه و حفاظت
میپردازد.
4-6) ASHRAE Standard 34
موضوع: طبقهبندی و نامگذاری مبردها
این استاندارد مبردها را بر اساس:
سمیت
اشتعالپذیری
طبقهبندی میکند.
برای مثال طبقهبندیهایی مانند A1، A2L، A3 در ارتباط با همین استاندارد مطرح میشوند.
4-7) ASHRAE Standard 170
موضوع: تهویه مراکز درمانی
این استاندارد برای بیمارستانها و فضاهای درمانی بسیار مهم است و شرایط تهویه اتاقهای عمل، بخشهای بستری، فضاهای ایزوله و سایر بخشهای درمانی را مشخص میکند.
4-8) ASHRAE Standard 189.1
موضوع: طراحی ساختمانهای سبز و پایدار
این استاندارد بر کاهش اثرات زیستمحیطی ساختمانها و بهبود عملکرد انرژی، آب، مصالح و کیفیت محیط داخلی تمرکز دارد.
4-9) ASHRAE Guideline 36
موضوع: توالیهای کنترلی با کارایی بالا برای HVAC
این راهنما برای طراحی سیستمهای کنترلی پیشرفته در ساختمانها کاربرد زیادی دارد و در پروژههای هوشمندسازی و بهینهسازی انرژی بسیار مهم است.
5) ASHRAE Handbook چیست؟
یکی از ارزشمندترین منابع ASHRAE، مجموعه ASHRAE Handbook است. این مجموعه مرجع روزمره مهندسان HVAC است و معمولاً شامل جلدهای زیر میشود:
Fundamentals
مبانی مهندسی، سایکرومتریک، انتقال حرارت، بارهای حرارتی و برودتی، دادههای اقلیمی و محاسبات پایه
HVAC Systems and Equipment
معرفی و تشریح تجهیزات و سیستمهای HVAC
HVAC Applications
کاربرد سیستمها در ساختمانهای مختلف مانند بیمارستان، هتل، کارخانه، آزمایشگاه، فرودگاه و غیره
Refrigeration
مباحث مربوط به تبرید و سردخانهها
این هندبوکها برای طراحی مهندسی بسیار مهم هستند و در بسیاری از پروژهها به عنوان مرجع اصلی مورد استفاده قرار میگیرند.
6) ASHRAE در چه پروژههایی کاربرد دارد؟
استانداردها و راهنماهای ASHRAE تقریباً در تمام پروژههای ساختمانی و تأسیساتی قابل استفادهاند، از جمله:
ساختمانهای اداری و تجاری
برجها و مجتمعهای مسکونی
بیمارستانها و درمانگاهها
هتلها
کارخانهها و واحدهای صنعتی
اتاقهای تمیز (Clean Rooms)
دیتاسنترها و اتاق سرور
فرودگاهها و مراکز حملونقل
سردخانهها و صنایع غذایی
مراکز خرید
7) اهمیت ASHRAE برای مهندسان
برای مهندسان مکانیک، تأسیسات، انرژی و بهرهبرداری، ASHRAE اهمیت زیادی دارد چون:
مرجع طراحی فنی برای سیستمهای HVAC است.
الزامات تهویه و کیفیت هوا را مشخص میکند.
حداقلهای بهرهوری انرژی را تعیین میکند.
در طراحی بیمارستان، آزمایشگاه، دیتاسنتر و فضاهای حساس نقش کلیدی دارد.
در تهیه مشخصات فنی، مناقصه و ارزیابی تجهیزات بسیار کاربردی است.
در پروژههای ممیزی انرژی و ساختمان سبز مبنای مهمی محسوب میشود.
8) تفاوت ASHRAE با ISO، ASTM و API
این انجمن با برخی سازمانهای استاندارد دیگر تفاوت دارد:
ASHRAE: تمرکز بر HVAC، تبرید، تهویه، آسایش حرارتی، انرژی ساختمان و کیفیت هوای داخل
ISO: سازمان بینالمللی با دامنه بسیار گسترده در انواع استانداردها
ASTM: بیشتر بر روشهای آزمون، مشخصات مواد و استانداردهای فنی متنوع تمرکز دارد
API: بیشتر مربوط به صنایع نفت، گاز، پالایش و تجهیزات مرتبط با آنهاست
یعنی اگر موضوع شما سیستمهای سرمایش و گرمایش ساختمان، تهویه، کیفیت هوا، بارهای حرارتی و بهرهوری انرژی ساختمان باشد، ASHRAE یکی از مهمترین مراجع است.
9) جمعبندی
ASHRAE یکی از مهمترین انجمنهای فنی و استانداردگذاری جهان در حوزه گرمایش، سرمایش، تهویه مطبوع، تبرید، کیفیت هوای داخل ساختمان و بهرهوری انرژی است. این انجمن با انتشار استانداردها، راهنماها و هندبوکهای تخصصی، مبنای طراحی و بهرهبرداری بسیاری از ساختمانها و تأسیسات در جهان را فراهم میکند. استانداردهایی مانند ASHRAE 55، 62.1، 62.2، 90.1، 15، 34 و 170 از پرکاربردترین اسناد این انجمن هستند.
اگر بخواهید، در پیام بعدی میتوانم
دقیقاً مشابه کاری که برای API، ASTM، IEEE و ISO انجام دادیم، یک جدول حرفهای از مهمترین استانداردهای ASHRAE با ستونهای «شماره استاندارد | عنوان | حوزه کاربرد | اهمیت در صنعت» برایتان آماده کنم.